Lenfödem, yaşam kalitesini düşüren, hastayı iş ve sosyal yaşamdan uzaklaştıran, ileri evrelerinde hareket kısıtlılığı yaratan kronik bir hastalıktır. Bozulan lenfatik akım nedeniyle hücreler arası boşluklardan gelen sıvı artık lenfatik sistem yoluyla yeterince taşınamaz, bu nedenle bu bölgede (kol ya da bacaklarda) birikme- şişme meydana gelir. Lenfödem doğuştan olabilir veya sonradan gelişebilir. Lenfödem tedavisi zor, kronik bir durumdur. Ancak doğru ve uzun süreli süren tedaviler başarılı olabilmektedir.
Lenfödem neden olur?
Lenfatik sistem, vücuttaki bağışıklık sistemimizin bir parçasıdır. Lenf damarları içerisinde dolaşan, kan plazması ve lenf proteinlerinden oluşan sıvıya lenf denir. Lenfatik damarlar, sıvı içinde çözülen maddeleri “tehlikeli atık bertarafı” gibi filtreler ve atar. Lenfatik drenaj bozulursa, lenf atılamayarak dokuda birikir.
Doğuştan olan birincil (primer) lenfödemde çoğu durumda, lenfatik damarlar veya lenf düğümleri uygun şekilde oluşmamış veya hatalı biçimlendirilmiştir.
Dış etkenlerin neden olduğu ikincil (sekonder) lenfödem aşağıdaki nedenlerden kaynaklı oluşabilir:
- Geçirilmiş ameliyatlar (kısmen veya tamamen alınan lenf düğümleri)
- Kanser tedavisi
- Radyasyon
- Tümörler
- Yaralanmalar ve enfeksiyonlar
Şiddetli lenfödem vakaları, etkilenen uzvun hareket kabiliyetini etkileyebilir, cilt enfeksiyonları ve sepsis risklerini artırabilir ve ciltte değişikliklere ve bozulmaya neden olabilir.
Belirtiler
Lenfödem belirtileri şunları içerir:
- El ve ayak parmakları da dahil olmak üzere kolun veya bacağın tamamının veya bir kısmının şişmesi
- Ağırlık veya gerginlik hissi
- Sınırlı hareket aralığı
- Tekrarlayan enfeksiyonlar
- Derinin sertleşmesi ve kalınlaşması (fibrozis)
Lenfödem Tedavisi
Lenfödem tedavisi, etkilenen uzvun (veya bölgenin) şişliğini azaltmayı, işlevini iyileştirmeyi, semptomları hafifletmeyi, daha fazla lenf birikimini ve enfeksiyonların başlamasını önlemeyi, hasta kişinin yaşam kalitesini iyileştirmeyi amaçlar. Uzun süren tedavi sürecinde multidisipliner bir yaklaşım uygulanır.
Lenfödem tedavisi şunları içerir:
- Kompleks dekonjestif terapi (çok bileşenli bir tedavi yaklaşımdır)
- Manuel lenfatik drenaj
- Fizik tedavi
- Kompresyon bantları
- Lazer tedavisi
- Cilt bakımı
- Mikrocerrahi lenf operasyonları