Varis, estetik açıdan rahatsız edici bir damar sorunu olmasının yanı sıra, özellikle kadınları etkileyen önemli bir damar patolojisini temsil eder. Varis, alt uzuvları etkileyen venöz duvarların kalıcı genişlemesidir. Varislerin ortaya çıkması, damarların duvarlarının incelmesine ve kanın alt ekstremitelerden kalbe dönüşünü kolaylaştıran kapakçıkların ve venöz kanalların işlevselliğinin kaybına yol açan venöz yetmezliğe neden olur.
Genetik yatkınlık, yanlış duruş, yanlış beslenme ve fiziksel egzersiz eksikliği varisli damarların ortaya çıkmasına neden olabilir. Cinsiyet, hamilelik ve hormonal etkilere ek olarak, varis gelişimi için risk faktörleri her şeyden önce yaş, fazla kilo ve uzun süre oturma veya ayakta durmayı gerektiren bir meslek hayatına sahip olmaktır. Varisli damarlar, çok nadir de olsa derin ven trombozu ve buna bağlı pulmoner emboliye neden olabildikleri için hafife alınmamalı ve mutlaka bir Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Varis belirtileri nelerdir?
- Bacaklarda ağırlık ve şişlik hissi
- Ayaklarda ve ayak bileklerinde ödem, karıncalanma, yanma hissi (Parestezi)
- Gece krampları
- Kaşıntı
- Huzursuz bacak
Rahatsızlıklar, özellikle yüksek sıcaklıklar nedeniyle damarların daha da genişleyerek daha belirgin hale geldiği yaz aylarında hissedilir. Bacakları yatar pozisyonda yukarı kaldırarak semptomlar hafifletilebilir, ancak bu önlem yeni varislerin oluşmasını engellemez.
Varisler vücutta nerelerde görülebilir?
Varisli damarlar vücudun herhangi bir yerinde görülebilir: yüz, burun, boyun, göğüs, sırt, karın, üst uzuvlar, skrotum, mide, yemek borusu, karaciğer vb.
Ancak varislerin çoğu genellikle alt ekstremitelerde (bacaklarda) bulunur. Bacak varisleri, her iki bacakta ya da tek bacakta görülebilir. Varisli damarların yaklaşık %70’i büyük safen damarına bağlıdır. Büyük safen damarı, ayak bileğinin içinden kasıklara kadar uzanan bir damardır. Bu nedenle varisli damarların varlığı genellikle ayaklarda, bacaklarda, uyluklarda ve kasıkta fark edilir.
Kaç tip varis vardır?
Varisli damarlar, kılcal damar varisleri, retiküler varisler ve büyük toplardamar varisleri olarak üçe ayrılır.
- Kılcal damar varisleri (Telenjektazi)
Derinin en üst tabakasında gözle görülür şekilde genişlemiş damarlardır. Bunlara örümcek ağrı damarları da denir. Bu tip varisler, çaplarına bağlı olarak kırmızımsı veya mavimsi renkte olabilir. Herhangi bir şikâyete neden olmazlar ve genellikle bulundukları alandaki görünümü iyileştirmek amacıyla tedavi edilirler. - Retiküler varisler (Orta boy varisler)
2 ila 4 milimetre çapında olabilen retiküler varisler, genellikle diz arkasında ve bacağın dış yan yüzünde görülür. Cilt yüzeyinde çok az çıkıntı yapan orta boy varisler, koyu yeşil renktedir ve beraberinde kılcal damar varisleri de oluşabilir. Retiküler varislerin varlığı tespit edildikten sonra gelişimi kontrol altında tutulmalıdır. - Büyük toplardamar varisleri
Çapı 1 santimetreye kadar gelişebilen toplardamar varisleri, cilt yüzeyinde gözler görülür çıkıntı yapar. Bu tür varislerde genellikle venöz yetmezlik de görülmektedir. Tedavi edilmediği durumlarda daha ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle büyük toplardamar varislerinin mutlaka tedavi edilmesi gerekir.
Varis nasıl tedavi edilir?
Varis tedavisinde genel olarak varisin tipi ve yoğunluğuna göre aşağıdaki seçenekler değerlendirilir:
- Enjeksiyonlar veya lazer tedavisi
- Skleroterapi (köpük tedavisi)
- Cerrahi müdahale
Varis tedavisi temel olarak semptomları hafifletmeyi, görünümü iyileştirmeyi ve olası komplikasyonları önlemeyi amaçlar.